เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 ณ ศาลาสำนักสงฆ์ทิยาเพอ ม.8 ต.สบเมย อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน นายคำผัน โมกไธสง นายอำเภอสบเมย มอบหมายนายจรูญ จินะกัณฑ์ ปลัดอำเภอฯ เป็นประธานประชุมหารือกรณีข้อร้องเรียนเหมืองแร่วุลแฟรมและซีไลต์ บ้านทิยาเพอ โดยมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม อาทิ ทสจ.แม่ฮ่องสอน อุตสาหกรรมจังหวัดฯ ป่าไม้ฯ สบอ.ที่ 1 สาขาแม่ฮ่องสอน อุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ เขต 3 เชียงใหม่ ป้องกันรักษาป่าที่ มส.6 (สบเมย) กสม.ภาคเหนือ มูลนิธิพัฒนาภาคเหนือ และชาวบ้านกว่า 70 คน ร่วมหารือกว่า 2 ชั่วโมง
จากการประชุม ชาวบ้าน ได้ยื่นข้อเสนอ จำนวน ๗ ข้อ ได้แก่ ๑. ตรวจสอบการขออนุญาตและ EIAทบทวนหนังสือคัดค้านเดิม ๒. ตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของเวทีรับฟังความเห็น ๓. ตรวจน้ำ ดิน ตะกอนอย่างเป็นระบบและเปิดเผยผล ๔. ระงับ/ชะลอการทำเหมืองไว้ก่อน ๕. เปิดเผยข้อมูลประทานบัตรและใบอนุญาต ๖. เปิดเผยผลตรวจสิ่งแวดล้อมทั้งหมด และ ๗. ชาวบ้านยืนยันมติเอกฉันท์ไม่เอาเหมืองแร่ในพื้นที่
ทางด้านอุตสาหกรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอนชี้แจง ยังไม่สามารถอนุญาตให้เปิดเหมืองได้ เนื่องจากผู้ประกอบการยังไม่ได้จัดทำบ่อบำบัด/บ่อดักตะกอน ถือว่าปฏิบัติไม่ครบเงื่อนไข และประทานบัตรจะสิ้นสุด ๒๓ ส.ค. ๒๕๗๐ เหลืออายุไม่ถึง ๑ ปี หากต้องลงทุนใหม่อาจไม่คุ้มค่า
นายนายพีระเมศร์ ตื้อตันสกุล ผอ.ทสจ.แม่ฮ่องสอนกล่าวว่า เจ้าของเดิมคือพ่อเลี้ยงอุดรพันธ์ (นายอุดรพันธ์ จันทรวิโรจน์ อดีต สส.เชียงใหม่) แต่เมื่อปีที่แล้วเปลี่ยนผู้ถือหุ้น อย่างไรก็ตามการประทานบัตรทำถูกต้อง และหมดอายุ 23 สิงหาคม 2570 เหลือเวลาไม่ถึงปีแต่ได้ขอเปิดเหมือง จึงต้องแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและต้องทำตามเงื่อนไขในการเปิดเหมือง โดยผู้ประกอบการได้ร้องขอเปิดเส้นทางขนแร่ที่ต้องผ่านป่าสงวน ซึ่งตนได้ตรวจประทานบัตรถูกต้องและตรวจสอบเส้นทางกับพื้นที่แล้วเป็นทางเก่าจึงได้ลงนามอนุญาตให้ใช้เส้นทาง ชาวบ้านถามว่าก่อนอนุญาตให้ใช้เส้นทางได้ลงพื้นที่ตรวจดูหรือยัง ซึ่งผอ.ทสจ.กล่าวว่าลงพื้นที่มาแล้ว ตอนนี้อยู่ในขั้นตอนขอเปิดเหมือง โดยภาครัฐอนุญาตตามขั้นตอนกฎหมาย
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อประธานในที่ประชุมเปิดโอกาสให้ชาวบ้านได้แสดงความคิดเห็น ปรากฏว่ามีผู้เฒ่าคนหนึ่งลุกขึ้นพูดว่า “ยังไม่ได้ยินอีกหรือว่าพวกเราคัดค้าน แถมยังจะเอากองทุนมาอีก” ขณะที่ชาวบ้านบางส่วนยังข้องใจกับการให้สัมปทานครั้งที่ผ่านมาเพราะเชื่อว่ามีการลัดขึ้นตอน โดยเฉพาะตอนปิดประกาศให้ผู้ที่ไม่เห็นด้วยคัดค้านการทำเหมืองซึ่งชาวบ้านไม่เคยมีใครทราบประกาศนี้
ขณะที่ตัวแทนชาวบ้านได้นำผลการหารือของชุมชนที่สรุปผลกระทบไว้ 11 ข้อ อาทิ การสูญเสียทรัพยากรเพราะมีการทำลายหน้าดินและแหล่งน้ำเสื่อมโทรมและพื้นที่ทำกินหายไป ผลกระทบที่อยู่อาศัย บ้านเรือน สัตว์เลี้ยง อาจเกิดปัญหาสังคมและความรุนแรงเนื่องจากจะมีคนภายนอกเข้ามาซึ่งชาวบ้านเคยมีบทเรียนในอดีตเมื่อตอนมีเหมืองแร่ 30 ปีก่อน
“เราขอประกาศว่าชาวบ้านทียาเพอไม่เอาเหมือง”ผู้แทนชุมชนพูดในที่ประชุมหลังจากรายงานจบ ขณะที่ประธานในที่ประชุมถามว่าใครไม่เอาเหมืองยกมือขึ้น ปรากฏว่าชาวบ้านทั้งหมดพากันยกมือ ทำให้ผู้แทนอุตสาหกรรมจังหวัดกล่าวยืนยันว่า หากชาวบ้านไม่ยอมก็ไม่สามารถดำเนินการเปิดเหมืองได้ เพราะทำไม่ครบกระบวนการ
✍️ ภานุเดช ไชยสกูล แม่ฮ่องสอน รายงาน