เมื่อเวลา 0800 น.ของวันนี้ 2 เม.ย.69 น.ส.มัลลิกา จีนาคำ นายกเทศมนตรีเมืองแม่ฮ่องสอน พร้อมด้วยหน่วยงานเทศบาล ประชาชนในชุมชนเทศบาลเมืองและนอกเขตเทศบาล ร่วมกันแห่ครัวหลู่หรือแห่เครื่องไทยธรรม โดยจัดตั้งขบวนแห่ครัวหลู่ (หรือ แห่โคหลู่ ขึ้นที่บริเวณวัดจองคำ จองกลาง ลัดเลาะริมหนองจองคำ แห่ไปตามถนนเข้าสายต่าง ๆในเขตเทศบาลเมืองเพื่อให้ชาวบ้านได้ร่วมอนุโมทนาบุญ) เป็นหนึ่งในพิธีการที่สำคัญและยิ่งใหญ่ที่สุดในงานประเพณี ปอยส่างลอง (บวชลูกแก้ว) ของชาวไทใหญ่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ถือเป็นไฮไลต์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวและแสดงถึงพลังศรัทธาของชุมชนได้อย่างชัดเจนที่สุด
"ครัวหลู่" แปลว่า เครื่องไทยธรรม หรือ อัฐบริขารสำหรับถวายพระสงฆ์ การแห่ครัวหลู่จึงเป็นการแห่ขบวนเครื่องไทยทาน และเครื่องใช้ต่างๆ ที่จะนำไปถวายพระอุปัชฌาย์และพระสงฆ์ พร้อมกับการแห่ตัว "ส่างลอง" ไปตามถนน
ขบวนแห่ครัวหลู่มีความยาวและสวยงามมาก ประกอบด้วย จีเจ่ (กังสดาล) ตีนำขบวนเพื่อบอกบุญแก่เทวดาและมนุษย์ ตามด้วยม้าเจ้าเมือง ร่างทรงเจ้าเมืองขี่ม้าแห่นำขบวน เพื่อความเป็นสิริมงคลและปกปักรักษา ต้นตะเป่ส่า (ต้นกัลปพฤกษ์): ต้นไม้จำลองที่แขวนของใช้และขนมต่างๆ ถวายพระพุทธและพระสงฆ์ รวมทั้งขบวนต่าง ๆ ทั้งเครื่องใช้สำหรับสามเณรใหม่ เช่น ผ้าไตร จีวร บาตร ที่นอน เสื่อ หมอน (มักแบกหามโดยญาติพี่น้องและผู้มีจิตศรัทธา) ปิดท้ายด้วยขบวนส่างลอง ซึ่งเป็นไฮไลต์สำคัญที่ส่างลองจะแต่งกายสวยงามแบบกษัตริย์ (เลียนแบบเจ้าชายสิทธัตถะ) โพกศีรษะประดับดอกไม้ และ ขี่คอ "ตะแปส่างลอง" (พี่เลี้ยง) บรรยากาศในงานเต็มไปด้วยเสียงดนตรีพื้นเมืองไทใหญ่ (กลองก้นยาว, ฆ้อง, ฉาบ) ที่มีความสนุกสนานเร้าใจ การฟ้อนรำตะแปส่างลอง (พี่เลี้ยง) และชาวบ้านที่มาร่วมขบวนจะฟ้อนรำตามจังหวะดนตรีอย่างสนุกสนานตลอดเส้นทาง เชื่อกันว่าการร่วมแบกหามเครื่องครัวหลู่หรือร่วมขบวนแห่จะได้บุญกุศลแรงมาก
. ประเพณีปอยส่างลองจังหวัดแม่ฮ่องสอน แต่ละปีได้จัดขึ้นหลายพื้นที่หลายอำเภอ ตามหมู่บ้านต่าง ๆ ซึ่งในเขตเทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอนปีนี้ เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอนเป็นเจ้าภาพใหญ่ จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๓๑ มี.ค.-๓ เม.ย.๖๙ วันที่ ๓๑ มี.ค.๖๙ วันโกนผมส่างลอง วันที่ ๑ เม.ย.๖๙ วันรับส่างลอง วันที่ ๒ เม.ย.๖๙ วันแห่โคหลู่ และในช่วงเย็นพิธีทำขวัญส่างลอง วันที่ ๓ เม.ย.๖๙ เป็นวันบรรพชาสามเณร หรือวันบวชลูกแก้ว
สำหรับประเพณีปอยส่างลอง หรือบวชลูกแก้ว ถือเป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่ ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นประเพณีที่เกิดจากพลังศรัทธาในพระพุทธศาสนาของชาวไทใหญ่ เด็กผู้ชายจะแต่งหน้า ทาปาก สวมใส่เครื่องประดับ เครื่องแต่งกาย ที่มีสีสันสวยงาม และสิ่งหนึ่งที่เป็นภาพจำของประเพณีนี้ คือเด็กชายจะขี่คอญาติ โดยเท้าห้ามแตะพื้น ตั้งแต่วันแห่ขบวนคัวหลู่จนถึงวันเข้าพิธีบรรพชาซึ่งเชื่อกันว่า “การได้บวชส่างลองจะได้บุญกุศลสูงสุด” มีอานิสงส์ยิ่งใหญ่
✍️ ภานุเดช ไชยสกูล จ.แม่ฮ่องสอน รายงาน